خرید محصولات نرم افزاری
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
باشگاه
خبرنگاران/ نرخ واقعي ارز در هر کشوري از شاخصهاي اساسي و بنيادي در
تعيين درجه رقابت بينالمللي و تبيين شرايط داخلي حاکم بر اقتصاد آن کشور
بهشمار ميرود. آشفتگي و نوسان در عملکرد اين شاخص از يکسو مبين عدم تعادل
در اقتصاد است و از سوي ديگر دليل بيثباتي بيشتر محسوب ميشود. اقتصاد
ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست و نرخ ارز يکي از عوامل تعيينxad کننده
توليد و رشد اقتصادي کشور بهشمار ميرود که از مسيرهاي متفاوت اثرات
متضادي بر توليد ميxadگذارد. اثر خالص تغيير نرخ واقعي ارز بر توليد از
برآيند اين اثرات به دست ميxadآيد. در يک نگاه کلي اثر خالص تغيير نرخ ارز بر
توليد را ميxadتوان از دو کانال زير بررسي کرد:
1. بهره xadگيري از ظرفيت توليدي موجود در اقتصاد و
2. امکان ايجاد ظرفيتxadهاي جديد بواسطه سرمايهxad گذاري.
در ارتباط با کانال اول، کاهش نرخ واقعي ارز از يکسو قيمت کالاهاي صادراتي در بازارهاي خارجي را افزايش و از سوي ديگر قيمت کالاهاي وارداتي در بازارهاي داخلي را کاهش ميxadدهد که ماحصل آن انتقال تقاضاي کل به سمت تقاضاي کالاها و خدمات خارجي و عدم استفاده کامل از تمامي ظرفيتxadهاي موجود در اقتصاد ميxadباشد (عکس اين مطلب در مورد افزايش نرخ ارز نيز صادق است).
پيرامون کانال دوم نيز بايد گفت با توجه به آنکه سرمايهxadگذاري بخش خصوصي تابعي از بازدهي سرمايهxadگذاري و انتظارات فعالان اقتصادي از بازدهي آينده است تغييرات نرخ ارز با تغيير قيمتxadهاي بازار داخلي و خارجي (کالاهاي صادراتي و کالاهاي واسطهxadاي و سرمايهxadاي وارداتي) دو اثر متضاد بر سرمايهxadگذاري بخش خصوصي دارد. کاهش نرخ ارز از يکسو با افزايش قيمت کالاهاي صادراتي با کاهش قدرت رقابتي توليدکنندگان داخلي در برابر رقباي خارجي در بازارهاي داخلي و خارجي اثر منفي بر درآمد و بازدهي سرمايهxadگذاري در داخل دارد. از سوي ديگر با کاهش قيمت کالاهاي سرمايهxadاي و واسطهxadاي وارداتي مستقيما هزينهxadهاي سرمايهxadگذاري را کاهش و درآمد سرمايهxadگذاري را افزايش ميxadدهد. اثر خالص تغييرات نرخ ارز بر سرمايهxadگذاري از برآيند اين دو اثر به دست ميxadآيد.
اما نکته مهم نااطمينانيxadهاي نرخ ارز و اثرات آن بر ساختار اقتصاد کشور ميxadباشد. نوسانات گسترده و وسيع نرخ ارز اثرات منفي و مثبت بسياري بر پيکره اقتصاد دارد که يکي از آنها بروز تورمxadهاي بسيار شديد و افسارگسيخته ميxadباشد. تورم به نوبه خود ميxadتواند منجر به تغيير بافتxadهاي توليدي و سرمايهxadگذاري، تغيير وضعيت بازارهاي داخلي و خارجي، متأثر کردن بخش تجارت خارجي (صادرات و واردات) شود. مهمترين اثرات نوسان نرخ ارز بر بخشxadهاي توليدي بهxadشرح زير است:
1.افزايش هزينهxad هاي توليد (کاهش حاشيه سود) و کاهش توان رقابتي صنايع به xadدليل عدم امکان پيشxadبيني نرخ ارز؛
2.کمبود سرمايه در گردش بنگاهxadها: در شرايطي که ارز به يک دارايي تبديل ميxadشود، تمامي فعالان اقتصادي درصدد نگهداري ثروت خود بر حسب پول خارجي بر ميxadآيند و بنابراين، بخشي از پساندازها بهجاي آنکه در بانکxadها سپردهxadگذاري شوند و سپس در اختيار بنگاهxadها قرار گيرند، به ارز تبديل ميxadشوند که اين امر با جايگزين کردن فعاليتxadهاي سوداگرانه با فعاليتxadهاي مولد سبب کاهش افق سرمايهxadگذاري ميxadشود؛
3.اختلال در سيستم خريدها و معاملات اقتصادي. در صورت نوسان نرخ ارز (بهدليل نامشخص بودن نرخ ارز حتي در کوتاهxadمدت) تمامي معاملات بهxadصورت نقدي انجام ميxadشوند. در چنين شرايطي، توليدکنندگان نيز ملزم به خريد نقدي مواد اوليه هستند که بهxadدليل حجم بالاي نياز آنها با مشکل مواجه ميxadشوند.
يادداشت از: دکتر احمد تشکيني استاديار موسسه مطالعات و پژوهش هاي بازرگاني
1. بهره xadگيري از ظرفيت توليدي موجود در اقتصاد و
2. امکان ايجاد ظرفيتxadهاي جديد بواسطه سرمايهxad گذاري.
در ارتباط با کانال اول، کاهش نرخ واقعي ارز از يکسو قيمت کالاهاي صادراتي در بازارهاي خارجي را افزايش و از سوي ديگر قيمت کالاهاي وارداتي در بازارهاي داخلي را کاهش ميxadدهد که ماحصل آن انتقال تقاضاي کل به سمت تقاضاي کالاها و خدمات خارجي و عدم استفاده کامل از تمامي ظرفيتxadهاي موجود در اقتصاد ميxadباشد (عکس اين مطلب در مورد افزايش نرخ ارز نيز صادق است).
پيرامون کانال دوم نيز بايد گفت با توجه به آنکه سرمايهxadگذاري بخش خصوصي تابعي از بازدهي سرمايهxadگذاري و انتظارات فعالان اقتصادي از بازدهي آينده است تغييرات نرخ ارز با تغيير قيمتxadهاي بازار داخلي و خارجي (کالاهاي صادراتي و کالاهاي واسطهxadاي و سرمايهxadاي وارداتي) دو اثر متضاد بر سرمايهxadگذاري بخش خصوصي دارد. کاهش نرخ ارز از يکسو با افزايش قيمت کالاهاي صادراتي با کاهش قدرت رقابتي توليدکنندگان داخلي در برابر رقباي خارجي در بازارهاي داخلي و خارجي اثر منفي بر درآمد و بازدهي سرمايهxadگذاري در داخل دارد. از سوي ديگر با کاهش قيمت کالاهاي سرمايهxadاي و واسطهxadاي وارداتي مستقيما هزينهxadهاي سرمايهxadگذاري را کاهش و درآمد سرمايهxadگذاري را افزايش ميxadدهد. اثر خالص تغييرات نرخ ارز بر سرمايهxadگذاري از برآيند اين دو اثر به دست ميxadآيد.
اما نکته مهم نااطمينانيxadهاي نرخ ارز و اثرات آن بر ساختار اقتصاد کشور ميxadباشد. نوسانات گسترده و وسيع نرخ ارز اثرات منفي و مثبت بسياري بر پيکره اقتصاد دارد که يکي از آنها بروز تورمxadهاي بسيار شديد و افسارگسيخته ميxadباشد. تورم به نوبه خود ميxadتواند منجر به تغيير بافتxadهاي توليدي و سرمايهxadگذاري، تغيير وضعيت بازارهاي داخلي و خارجي، متأثر کردن بخش تجارت خارجي (صادرات و واردات) شود. مهمترين اثرات نوسان نرخ ارز بر بخشxadهاي توليدي بهxadشرح زير است:
1.افزايش هزينهxad هاي توليد (کاهش حاشيه سود) و کاهش توان رقابتي صنايع به xadدليل عدم امکان پيشxadبيني نرخ ارز؛
2.کمبود سرمايه در گردش بنگاهxadها: در شرايطي که ارز به يک دارايي تبديل ميxadشود، تمامي فعالان اقتصادي درصدد نگهداري ثروت خود بر حسب پول خارجي بر ميxadآيند و بنابراين، بخشي از پساندازها بهجاي آنکه در بانکxadها سپردهxadگذاري شوند و سپس در اختيار بنگاهxadها قرار گيرند، به ارز تبديل ميxadشوند که اين امر با جايگزين کردن فعاليتxadهاي سوداگرانه با فعاليتxadهاي مولد سبب کاهش افق سرمايهxadگذاري ميxadشود؛
3.اختلال در سيستم خريدها و معاملات اقتصادي. در صورت نوسان نرخ ارز (بهدليل نامشخص بودن نرخ ارز حتي در کوتاهxadمدت) تمامي معاملات بهxadصورت نقدي انجام ميxadشوند. در چنين شرايطي، توليدکنندگان نيز ملزم به خريد نقدي مواد اوليه هستند که بهxadدليل حجم بالاي نياز آنها با مشکل مواجه ميxadشوند.
يادداشت از: دکتر احمد تشکيني استاديار موسسه مطالعات و پژوهش هاي بازرگاني
گردآورنده:سپیده رواسی زاده
برچسب:
نویسنده: hasan