گفتوگویي كه ميتواند فرصت گرفتن امتياز به سود ما باشد

گفتوگوی تلفنی رؤسای جمهور ایران و آمریکا در حالی صدر اخبار جهانی را از آن خود کرده که سؤالات فراوانی پیرامون آن مطرح است. به گزارش فارس، گفتوگوی تلفنی اوباما و روحانی در کوتاه ترین زمان به تیتر یک بسیاری از رسانههاي جهان تبدیل شد؛ گفتوگویی که پس از انقلاب اسلامی و در جایگاه کاملا رسمی، بیسابقه بوده است. روسای جمهور ایران و آمریکا در این گفت وگو بر اراده سیاسی برای حل سریع مساله هستهاي تاکید کرده و زمینه را برای حل موضوعات دیگر و همکاری در مسائل منطقهاي مورد توجه قرار دادند.
گفتوگویی که موفقیت تضمین شدهاي ندارد
رئیس جمهور آمریکا دقایقی پس از گفتوگوی تلفنی با حسن روحانی و انتشار خبر آن در رسانهها، پشت تریبون کاخ سفید قرار گرفت و خبر این گفتو گو را تایید و درباره جزئیات آن گفت: من به پرزیدنت روحانی چیزی که در نیویورک گفته بودم را مورد تأکید قرار دادم. در حالی که مطمئناً موانعی مهم برای حرکت رو به جلو وجود دارد و موفقیت به هیچ عنوان تضمین شده نیست، من باور دارم که ما میتوانیم به راه حلی جامع دست پیدا کنیم.
این گفتوگو واکنشهاي بسیاری را در سطح رسانههاي داخلی و خارجی داشت، در حالی که همه رسانههاي جهان انتظار داشتند دیداری میان ۲ رئیس جمهور صورت گیرد ولی این گفتوگوی تلفنی برای خیلیها غافلگیر کننده بود. اما این مذاکره تلفنی دارای ابعاد گستردهاي است، ابعادی نشان ميدهد گفتوگوی تلفنی با اوباما و روحانی، نه تنها نقطه پایان اختلافات عمیق میان ایران و آمریکا نیست، بلکه به اذعان دو طرف شروع مسیری سخت و دشوار برای رسیدن به تعامل خواهد بود.
خط روشن دیپلماسی ایرانی در آستانه سفر به نیویورک
دیدار رهبر معظم انقلاب و فرماندهان سپاه در شهریور ماه گذشته حاوی نکات کلیدی در عرصه دیپلماسی خارجی بود. رهبر معظم انقلاب در این دیدار واژه «نرمش قهرمانانه» را که پیش از این نیز تکرار کرده بودند، مورد تاکید قرار دادند و فرمودند که به این شیوه معتقدند.ایشان فرمودند: «ما مخالف با حرکتهاى صحیح و منطقى دیپلماسى هم نیستیم؛ چه در عالم دیپلماسى ، چه در عالم سیاستهاى داخلى. بنده معتقد به همان چیزى هستم که سالها پیش اسمگذارى شد «نرمش قهرمانانه»؛ نرمش در یک جاهایى بسیار لازم است، بسیار خوب است؛ عیبى ندارد.» البته رهبر انقلاب در ادامه تعریف این شیوه دیپلماسی تصریح کردند: «اما این کشتىگیرى که دارد با حریف خودش کشتى میگیرد و یک جاهایى به دلیل فنّى نرمشى نشان میدهد، فراموش نکند که طرفش کیست؛ فراموش نکند که مشغول چه کارى است؛ این شرط اصلى است؛ بفهمند که دارند چهکار میکنند، بدانند که با چه کسى مواجهند، با چه کسى طرفند، آماج حمله طرف آنها کجاى مسئله است؛ این را توجّه داشته باشند.»
رهبر انقلاب درباره موضوع مذاکره با برخی کشورهایی که سابقه دشمنی با جمهوری اسلامی دارند نیز فرمودند: «عالَم دیپلماسى، عالَم لبخند زدن است؛ لبخند هم میزنند، مذاکره هم میکنند، درخواست مذاکره هم میکنند، خودشان هم میگویند. به یکى از این سیاستمداران غربى چند روز پیش از این گفته بودند شما که میخواهید مذاکره بکنید با ایران، خب دشمن است ایران؛ گفته بود خب، آدم با دشمن مذاکره میکند دیگر! یعنى اقرار به دشمنى با ایران؛ صریح میگویند.» راهبرد تعیین شده از سوی رهبر انقلاب با عنوان «نرمش قهرمانانه» از سوی برخی کارشناسان در آستانه سفر رئیس جمهور به نیویورک به نوعی دادن اختیار به روحانی برای استفاده از این تاکتیک جهت گرفتن امتیاز از غرب و آمریکا تلقی شد.
البته رئیس جمهور نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، با تاکید بر مواضع اصولی جمهوری اسلامی درباره حق دارا بودن انرژی صلح آمیز هستهاي نشان داد که تنها تاکتیک حل مساله هستهاي عوض شده و در اصول و خط قرمزها تفاوتی وجود ندارد.
وقتی روحانی با اختیار کامل به نیویورک رفت
«من اختیار کامل دارم»، این شاید مهمترین بخش از پاسخهاي رئیس جمهور به سوالات خبرنگار شبکه ان.بی.سی در گفتوگویی بود که در آستانه سفر حسن روحانی به نیویورک انجام شد.
حسن روحانی در پاسخ به سوال خبرنگاران بی سی مبنی بر اینکه رهبر معظم بیانات بسیار مهمی درباره نرمش دیپلماتیک بیان کردند و از نرمش قهرمانانه دیپلماسی سخن گفتند و حتی اشاره کردند که یک کشتی گیر هم ميتواند نرمش فنی داشته باشد؟ این برای شما چه معنی دارد و چه اجازه و اختیاراتی را به شما اعطا ميکند آیا از آن در مذاکرات بهره خواهید برد؟ گفت: دولت در برنامه هستهاي کاملا قدرتمندانه وارد ميشود. دارای اختیارات کامل است دولت من مذاکرات هستهاي را به وزارت خارجه واگذار کرده است اما مشکل از طرف ما نخواهد بود ما اراده سیاسی کامل برای حل این مسئله را خواهیم داشت.
البته روحانی در بخش دیگری از این مصاحبه تاکید کرد که برنامهاي برای دیدار با اوباما ندارد ولی در دنیای سیاست هر چیزی ممکن است. داشتن اختیار کامل رئیس جمهور در این سفر حاکی از آن بود که روحانی ميتواند با استفاده از شیوههاي مختلف و در چهارچوب «نرمش قهرمانانه» با طرفهاي غربی وارد مذاکره شود.
رفتار تاکتیکی اوباما واکنش تاکتیکی روحانی
اظهارات متفاوت اوباما و پذیرش تاکتیکی حقوق ایران در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل یکی از اتفاقات شاخصی دیگری بود که عرصه را برای انتخاب شیوههاي دیپلماتیک توسط ایران باز گذاشت.
اوباما در سخنرانی خود در مجمع عمومی درباره حق ایران در استفاده از انرژی صلح آمیز هستهاي گفت: ما به دنبال تغییر نظام در ایران نیستیم و به حق مردم ایران برای دسترسی به انرژی صلح آمیز هستهای احترام میگذاریم. رئیس جمهور آمریکا همچنین با اشاره به کودتای ۲۸ مرداد و دیوار بی اعتمادی میان ایران و آمریکا، تاکید کرد: فکر نمیکنم که این تاریخچه دشوار یک شبه قابل رفع باشد. این بدگمانیها بسیار عمیق و ریشه دار است اما اگر بتوانیم موضوع هستهای ایران را رفع کنیم سپس به گامهای بزرگتری که بر اساس احترام دو جانبه است، منتهی میشود. اوباما در این سخنرانی فتوای رهبر انقلاب مبنی برای «حرمت دستیابی به سلاح هسته ای» را مبنای خوبی برای رسیدن به مواضع مشترک خواند.
حسن روحانی نیز که ساعاتی پس از اوباما، برای اولین بار به عنوان رئیس جمهور ایران پشت تریبون سازمان ملل متحد قرار ميگرفت، اظهار داشت: ایران به دنبال تعامل سازنده بر اساس احترام متقابل و منافع مشترک با دیگر کشورهاست و در این چارچوب در پی افزایش تنش با ایالات متحده آمریکا نیز نیست.
رئیس جمهور کشورمان با بیان اینکه من سخنان پرزیدنت اوباما را با دقت دنبال کردم، گفت: در صورت عزم سیاسی رهبران آمریکا و خودداری از دنبال کردن منافع گروههاي فشار جنگ طلب، ميتوان به چارچوبی برای مدیریت اختلافات رسید. در این چارچوب موضع برابر، احترام متقابل و اصول مسلم شناخته شده بینالمللی باید مبنا باشد؛ البته در این زمینه انتظار ما از واشنگتن شنیدن صدای واحد است.
تاکید بر اصول و احترام متقابل و همچنین عدم دنبال کردن منافع گروههاي فشار و جنگطلب از مهمترین شاخصههايي بود که روحانی به اوباما یادآور شد. این اظهارات در برابر عقب نشینی آشکار اوباما دارای این نکته بود که توانست بهانه را از دست طرف آمریکایی خارج و توپ را به زمین آنها بیندازد، و اشاره رئیس جمهور به این نکته که ایران نیز خواستار تعامل سازنده است، روزنه بهانه گیری از سوی غرب را از میان برد.
دیواری که با یک گفتوگو فرو نمیریزد
بنابر این گزارش، همانطور که رئیس جمهور ایران در مجمع عمومی سازمان ملل تاکید کرد، هرگونه گفتوگو باید بر اساس احترام و به رسمیت شناختن حقوق ملت ایران باشد؛ از این رو ميتوان در چارچوب مذاکره عزتمندانه دستاوردهای مختلفی را نصیب کشورمان کرد. در این میان اولین موضوعی که ميتواند به عنوان گامی کوچک و اعتماد ساز مورد مطالبه جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد مساله بازپسگیری اموال ایران از آمریکا است.